ĐNA - Ngày 17/10/2026, báo Thế Giới Trẻ (Junge Welt, Đức) đăng bài phân tích “Hội nghị thượng đỉnh EU – Những lời lẽ nồng ấm” của nhà báo Reinhard Lauterbach, phản ánh những bất đồng trong nội bộ Liên minh châu Âu (EU) về vấn đề ngân sách và hỗ trợ tài chính cho Ukraine. Trong bối cảnh Kiev tiếp tục cần nguồn viện trợ lớn, hội nghị thượng đỉnh EU kéo dài hai ngày tại Brussels vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể trong đàm phán về khuôn khổ tài chính bảy năm tiếp theo, cho thấy những thách thức ngày càng lớn trong việc dung hòa các ưu tiên chiến lược và lợi ích của các quốc gia thành viên.
Các cuộc đàm phán về khuôn khổ ngân sách dài hạn của Liên minh châu Âu (EU) rơi vào bế tắc ngay từ cuối ngày làm việc đầu tiên, khi ba nhóm quan điểm đối lập tiếp tục tồn tại. Ủy ban châu Âu (EC) ban đầu đề xuất ngân sách khoảng 2.000 tỷ euro cho chu kỳ bảy năm tiếp theo. Tuy nhiên, trong nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp, Ireland, trên cương vị Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, đã đề xuất cắt giảm khoảng 10%, xuống còn 1.820 tỷ euro.
Dù vậy, phương án này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của nhóm quốc gia đóng góp ròng vào ngân sách EU, trong đó có Đức, Hà Lan và các nước Bắc Âu. Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích đề xuất thỏa hiệp của Ireland vì chưa điều chỉnh đáng kể các khoản chi truyền thống dành cho nông nghiệp và phát triển khu vực, trong khi chưa ưu tiên đúng mức những thách thức mới, đặc biệt là tăng cường năng lực quốc phòng và nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu của EU.
Theo quan điểm của nhóm quốc gia chủ trương thắt chặt chi tiêu, ngân sách EU cần được tái cơ cấu theo hướng tập trung nguồn lực cho các ưu tiên chiến lược mới. Ngược lại, những nước hưởng lợi ròng từ ngân sách chung muốn duy trì nguồn tài trợ hiện tại dành cho nông nghiệp và phát triển khu vực. Đây cũng là các chương trình có tác động trực tiếp đến đời sống người dân, thông qua những dự án như xây dựng đường dành cho xe đạp, mở rộng hạ tầng internet tốc độ cao tại khu vực nông thôn và cải thiện các dịch vụ công cộng. Việc duy trì các khoản chi này vì thế còn được xem là yếu tố góp phần củng cố sự ủng hộ của công chúng đối với EU.
Những người phản đối lập trường của Đức cho rằng, nếu tính cả các khoản ngân sách nông nghiệp và phát triển khu vực được phân bổ trở lại, ngay cả nền kinh tế lớn nhất EU cũng chỉ phải tăng mức đóng góp ròng thêm khoảng 13 tỷ euro trong bảy năm theo phương án của EC hoặc Ireland, tương đương chưa đến 2 tỷ euro mỗi năm. Theo lập luận này, khoản chi bổ sung tương đối nhỏ nếu đặt trong tương quan với nguồn lực tài chính mà EU đang dành để hỗ trợ Ukraine.
Tuy nhiên, theo tác giả Reinhard Lauterbach, sự tương phản giữa những tranh cãi về đóng góp ngân sách nội khối và quy mô viện trợ dành cho Ukraine dường như không được đề cập trong cuộc thảo luận khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tham dự hội nghị vào sáng thứ Sáu.
Trước đó, ông Zelenskyy đã đến London và được cho là nhận được sự ủng hộ của Anh đối với lập trường không chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu của Nga. Tại Brussels, nhà lãnh đạo Ukraine tiếp tục nêu vấn đề thiếu hụt ngân sách dự kiến trong năm tới, dù chưa công bố quy mô cụ thể, đồng thời kỳ vọng EU sẽ hỗ trợ bù đắp khoản thiếu hụt này.
Diễn biến trên làm dấy lên khả năng Brussels sẽ phải điều chỉnh tiến độ giải ngân khoản vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine, vốn được dự kiến phân bổ trong hai năm, theo hướng đẩy nhanh việc cung cấp nguồn lực tài chính cho Kiev. Tuy nhiên, bài viết chưa đưa ra thông tin xác nhận về một quyết định chính thức liên quan đến phương án này.
Mặc dù vậy, ông Zelenskyy chưa nhận được cam kết tài chính cụ thể nào tại thời điểm thảo luận. Thay vào đó, các nhà lãnh đạo EU tiếp tục đưa ra những tuyên bố khẳng định sự ủng hộ chính trị đối với Ukraine. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nhấn mạnh rằng Kiev có thể tin tưởng vào EU không chỉ trong việc hỗ trợ ứng phó với cuộc xung đột hiện nay mà còn trong tiến trình hướng tới tư cách thành viên của liên minh.
Đáp lại, Tổng thống Zelenskyy ca ngợi các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ EU là những “nhà lãnh đạo thực sự”. Theo cách diễn giải của tác giả, phát biểu này hàm ý đánh giá cao việc các nhà lãnh đạo châu Âu tiếp tục duy trì hỗ trợ Ukraine bất chấp những ý kiến phản đối trong dư luận tại một số quốc gia thành viên.
Trong khi phần lớn lãnh đạo EU tiếp tục thể hiện sự ủng hộ đối với Kiev, Thủ tướng Áo Christian Stocker đưa ra yêu cầu tăng cường tính minh bạch liên quan đến tình trạng thâm hụt ngân sách ngày càng lớn của Ukraine. Đây là một trong số ít ý kiến tại hội nghị đặt vấn đề về trách nhiệm giải trình đối với nguồn lực tài chính dành cho Kiev.
Về phía Đức, vấn đề minh bạch trong sử dụng viện trợ cũng từng được đề cập. Trong văn bản trả lời chất vấn của Quốc hội Đức hồi tháng 1, Bộ Ngoại giao nước này khẳng định tính minh bạch là cần thiết, song phải được bảo đảm theo cách không làm suy giảm năng lực phòng thủ của Ukraine. Tác giả bài viết chỉ trích lập trường này, cho rằng việc đặt yêu cầu quốc phòng lên trên trách nhiệm giải trình có nguy cơ tạo ra khoảng trống trong giám sát và kiểm soát nguồn viện trợ.
Bên lề hội nghị thượng đỉnh, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen tuyên bố EU dự kiến đẩy nhanh tiến trình đàm phán gia nhập với Ukraine, hướng tới mục tiêu mở cả sáu cụm nội dung đàm phán trước cuối năm 2026. Tuy nhiên, việc mở các cụm đàm phán không đồng nghĩa với khả năng sớm hoàn tất tiến trình gia nhập, bởi thời gian xử lý từng lĩnh vực vẫn chưa được xác định.
Đáng chú ý, ngay cả các cơ quan EU cũng thừa nhận Ukraine còn tồn tại những hạn chế đáng kể trong việc bảo đảm pháp quyền và phòng, chống tham nhũng. Đây tiếp tục là những trở ngại quan trọng đối với triển vọng gia nhập EU của Kiev, bất chấp các cam kết chính trị mạnh mẽ từ lãnh đạo liên minh.
Nhìn tổng thể, theo phân tích của bài báo, hội nghị thượng đỉnh lần này tiếp tục bộc lộ sự khác biệt giữa các cam kết chính trị và khả năng đạt được đồng thuận về phân bổ nguồn lực tài chính trong EU. Trong khi nhu cầu hỗ trợ Ukraine ngày càng tạo thêm sức ép đối với ngân sách chung, những bất đồng giữa các quốc gia thành viên về ưu tiên chi tiêu, mức đóng góp và trách nhiệm giải trình vẫn chưa được giải quyết. Điều này đặt ra thách thức đối với EU trong việc cân bằng giữa hỗ trợ Kiev, duy trì các chính sách truyền thống và đáp ứng những mục tiêu chiến lược dài hạn của liên minh.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/531670.eu-gipfel-warme-worte.html